Badanie wzroku – jak wygląda badanie i kiedy je wykonać?

Kiedy badać wzrok i jak często to robić?

Badanie wzroku zwykle wykonuje się profilaktycznie co 1-2 lata, a przy noszeniu okularów, soczewek kontaktowych lub po 40. roku życia najczęściej co roku. Częstsze wizyty są potrzebne wtedy, gdy jakość widzenia zmienia się szybko albo pojawiają się objawy alarmowe.

Profilaktyka ma sens, bo mózg długo kompensuje drobne błędy ustawienia ostrości i zaburzenia widzenia obuocznego. Pacjenci często zauważają problem dopiero wtedy, gdy oczy są zmęczone pod koniec dnia.

Na pilne badanie lub konsultację okulistyczną trzeba zgłosić się przy takich objawach:

• nagły spadek ostrości widzenia,
• ból oka lub silne zaczerwienienie,
• błyski, nowe mroczki lub wrażenie zasłony przed okiem,
• podwójne widzenie albo uraz oka.

 

Badanie u optometrysty a rola okulisty i optyka

Badanie u optometrysty służy ocenie ostrości widzenia, wady refrakcji i doborowi korekcji, a wizyta u okulisty jest potrzebna, gdy podejrzewamy chorobę oczu lub potrzebne jest leczenie lekarskie. Optometrysta sprawdza, jak pracują oczy, dobiera okulary korekcyjne i soczewki kontaktowe oraz ocenia, czy obraz z obu oczu jest prawidłowo łączony.

Okulista jest lekarzem. Gdy podczas badania pojawiają się cechy sugerujące zaćmę, jaskrę lub zapalenie spojówek, pacjent powinien zostać skierowany właśnie do niego. Optyk z kolei pomaga zrealizować receptę, prowadzi dobór okularów, wykonuje je na zamówienie oraz zajmuje się wymianą, naprawą i konserwacją szkieł czy opraw.

 

Przebieg standardowego badania wzroku

Badanie optometryczne zwykle trwa około 20-40 minut i obejmuje wywiad, pomiar ostrości, refrakcję, ocenę widzenia obuocznego oraz omówienie wyniku. Przy pierwszym doborze soczewek kontaktowych trwa dłużej, bo dochodzi instruktaż. Jeśli całość zamyka się w kilku minutach, zwykle brakuje czasu na doprecyzowanie mocy.

Badanie wzroku nie boli. Odpowiedź „nie wiem” bywa cenniejsza niż zgadywanie, bo pomaga uniknąć zbyt silnej korekcji.

 

Ocena ostrości i refrakcji

Pierwszy etap obejmuje wywiad, ocenę dotychczasowej korekcji i badanie ostrości wzroku do dali, najczęściej z użyciem tablicy Snellena. Potem wykonuje się refrakcję przedmiotową, czyli wstępny pomiar wady, oraz refrakcję subiektywną, w której Państwa odpowiedzi doprecyzowują moc szkieł.

Ten etap pozwala wykryć krótkowzroczność, nadwzroczność, czyli długowzroczność, oraz astygmatyzm. W praktyce nie chodzi o przeczytanie najmniejszego rzędu liter za wszelką cenę. Zbyt mocna korekcja potrafi dać pozornie lepszą ostrość na chwilę, a potem wywoływać napięcie akomodacyjne i bóle głowy.

 

Widzenie obuoczne i praktyczny dobór korekcji

Drugi etap obejmuje ocenę widzenia obuocznego, zakresu akomodacji oraz komfortu patrzenia z bliska. To właśnie na tym etapie ujawnia się prezbiopia, czyli związane z wiekiem osłabienie ostrości do czytania, najczęściej po 40. roku życia.

Jeśli planują Państwo nosić soczewki kontaktowe, optometrysta dobiera parametry, omawia higienę oraz pokazuje zakładanie i zdejmowanie soczewek. Przy długiej pracy przed ekranem przekazuje też informacje o przerwach i zasadach pracy wzrokowej.

 

Jak przygotować się do wizyty, jeśli noszą Państwo okulary lub soczewki?

Na wizytę można przygotować aktualne okulary, poprzednią receptę lub wyniki oraz listę sytuacji, w których widzenie jest gorsze. Dla specjalisty ważniejsze od ogólnego stwierdzenia „słabo widzę” są konkretne przykłady, na przykład zamazane napisy podczas jazdy, zmęczenie przy komputerze czy trudność z czytaniem wieczorem.

Soczewek kontaktowych nie należy zakładać tuż przed badaniem, bo mogą chwilowo zmieniać warunki na powierzchni oka. Przy pierwszym doborze soczewek można zarezerwować więcej czasu, ponieważ sama nauka zdejmowania i zakładania bywa dłuższa niż pomiar.

 

Objawy najczęstszych wad refrakcji i prezbiopii

Krótkowzroczność daje gorsze widzenie do dali, nadwzroczność, czyli długowzroczność, częściej męczy przy patrzeniu z bliska, astygmatyzm zniekształca kontury, a prezbiopia utrudnia czytanie małego druku. W przypadku krótkowzroczności, nadwzroczności i astygmatyzmu chodzi o wadę refrakcji, czyli sytuację, w której układ optyczny oka ogniskuje obraz niedokładnie na siatkówce.

W praktyce objawy wyglądają różnie. Przy astygmatyzmie litery potrafią mieć cień lub wyglądać na lekko rozciągnięte. Przy nadwzroczności młodsza osoba przez długi czas może funkcjonować bez okularów, ale skarży się na zmęczenie i szczypanie oczu, ponieważ większy wysiłek przejmuje akomodacja. Prezbiopia często zaczyna się od odsuwania telefonu coraz dalej.

 

Jak odczytać wynik badania wzroku?

Wynik badania wzroku opisuje, jakiej mocy korekcji potrzebują oczy i jaką ostrość udało się uzyskać. Najczęściej pojawiają się tam dioptrie, cylinder, oś oraz zapis ostrości, na przykład 1.0.

Najważniejsze oznaczenia obejmują:

• dioptrie, czyli podstawową moc korekcji dla krótkowzroczności lub nadwzroczności,
• cylinder, czyli wartość korekcji astygmatyzmu,
• oś, czyli kierunek ustawienia cylindra w stopniach,
• zapis ostrości 1.0, który oznacza pełne widzenie w danym teście, ale nie potwierdza braku choroby oczu.

Ostrość 1.0 nie wyklucza choroby oczu. Sam wynik nie wystarcza też do wygodnego noszenia okularów, bo liczą się jeszcze tryb pracy, widzenie obuoczne i komfort po kilku godzinach. Jeśli zauważają Państwo, że pora na kontrolę wzroku, w salonie można uzyskać informacje o badaniu wzroku oraz skorzystać z doboru okularów lub soczewek kontaktowych.

 

Najważniejsze informacje o badaniu wzroku

Badanie wzroku wykonuje się regularnie co 1-2 lata, a po 40. roku życia oraz przy noszeniu okularów lub soczewek kontaktowych najczęściej co roku. Szybsza reakcja jest potrzebna wtedy, gdy pojawiają się bóle głowy, pieczenie oczu, mrużenie, gorsze widzenie wieczorem albo trudność z czytaniem i pracą przy komputerze. Badanie u optometrysty trwa zwykle 20-40 minut i obejmuje wywiad, pomiar ostrości, refrakcję, ocenę widzenia obuocznego oraz praktyczny dobór okularów lub soczewek. Pilna konsultacja okulistyczna jest wskazana przy nagłym spadku ostrości widzenia, bólu oka, silnym zaczerwienieniu, błyskach, nowych mroczkach, podwójnym widzeniu lub urazie oka. Na wizytę można przygotować aktualne okulary, wcześniejsze wyniki i konkretne przykłady problemów z widzeniem, bo to ułatwia dobranie korekcji.

 

FAQ

Czy mogą Państwo przyjść na badanie mając założone soczewki kontaktowe?

Nie należy zakładać soczewek tuż przed badaniem, bo mogą chwilowo zmieniać warunki na powierzchni oka; przy pierwszym doborze warto zarezerwować więcej czasu na instruktaż i naukę zakładania i zdejmowania.

Ile trwa standardowe badanie wzroku i czy jest bolesne dla Państwa?

Badanie optometryczne zwykle trwa 20–40 minut i obejmuje wywiad, pomiar ostrości, refrakcję oraz ocenę widzenia obuocznego; nie boli, a szczera odpowiedź pacjentów pomaga uniknąć zbyt silnej korekcji.

Jakie objawy wymagają pilnej konsultacji okulistycznej?

Państwo powinni zgłosić się natychmiast przy nagłym spadku ostrości widzenia, bólu oka lub silnym zaczerwienieniu, pojawieniu się błysków, nowych mroczków, podwójnym widzeniu lub po urazie oka.